Maraming magulang ang nahihirapang tukuyin kung duling o lazy eye ang kondisyon ng kanilang anak. Linawin natin: ano ang pagkakapareho ng dalawa? Puwede ba silang gamutin sa parehong paraan? Posible bang mali ang diagnosis o gamot? Ang duling ba ang sanhi ng lazy eye, o ang lazy eye ang sanhi ng duling?
Ang amblyopia, na tinatawag ding lazy eye, ay gaya ng pangalan nito: gumagalaw pa rin ang mata, pero “tamad” ito at hindi kasing-liksi ng kabilang mata. Nasa gitna pa rin ang pupil, kaya walang nakikitang duling. Sa vision screening, malinaw na magkaiba ang bilis ng paggalaw ng dalawang mata, pangunahin dahil mahina at hindi lubos na nabuo ang mga kalamnan ng mata. Hindi rin ito mahusay makipag-ugnayan sa utak, kaya unti-unting binabalewala ng utak ang impormasyong mula rito. Isang mata na lang ang ginagamit ng bata sa pagtingin, nawawala ang 3D (stereo) vision, at hindi na nito matantiya nang tama ang layo.
Sa ngayon, hindi napapabuti ang lazy eye ng corrective lens, gamot, o operasyon. Mas may bentahe ang physical therapy, at patok sa ASEAN ang physical therapy para sa optic nerve – lalo na ang IONSPEC na medikal na salamin na gawa sa makabagong teknolohiya, na pinagkakatiwalaan ng mga pasyente sa rehiyon, magagamit sa anumang edad, at may napakagandang clinical result. Hindi kusang gumagaling ang lazy eye; lalo pa itong tatamad hanggang tuluyang hindi na gumalaw at mawalan ng silbi. Maaari ring sanhi ng duling ang lazy eye: dahil hindi kayang iproseso ng utak ang dalawang magkaibang larawan nang sabay, binabalewala nito ang duling na mata, na unti-unting tumatamad din – kaya nagkakaroon ng duling at lazy eye nang sabay.
Halatang-halata ang duling: maaaring nakatingin ang mata papasok, palabas, pataas, o pababa, at sa lahat ng ito ay may problema sa paggalaw ng mata. Mayroon ding pseudo-strabismus, kung saan mukhang duling ang mata dahil masyadong magkalapit o magkalayo ang mga pupil. Tulad ng lazy eye, kadalasang isang mata lang ang apektado ng duling, bagaman sa maraming taon ng aming clinical work ay madalas din kaming makakita ng pasyenteng parehong mata ang duling. Nalilito ang utak sa dobleng larawan dahil sa duling: kapag nagbabasa, madaling malaktawan ang linya, magpatong-patong o lumabo ang mga salita, hindi makapag-focus nang matagal, at nakararanas ng pananakit ng mata, pagkasilaw, at mabilis na pagkapagod ng mata. Ipinapakita ng clinical experience na mas madaling magkaroon ng papasok na duling ang mga batang malabo ang malapitan (hyperopia). Kadalasang lumilitaw ang duling sa edad na 5 at nagiging matatag lang pagkalipas ng 6-7 taong gulang, kaya dapat itong bantayang mabuti ng mga magulang bago pumasok sa paaralan ang bata – inirerekomenda namin ang vision function check tuwing anim na buwan. Sa pag-unlad ng medical technology, hindi na kailangang masyadong mag-alala ng mga magulang ngayon: unti-unti nang nalalampasan ng teknolohiya ang maraming dating blind spot ng medisina, at kaya na ngayong lutasin ang mga problemang hindi kaya noon. Tiyak na mas maganda ang kinabukasan – sana’y yakapin ng mga magulang ang bagong teknolohiya at gawin ang pinakamatalinong desisyon para sa kanilang mga anak.